Skip to main content

ललित-मोहन-पन्तोला-जन्मदिनशुभकामना:

।। जनिदिनशुभैषणम् ।।
✍✍✍✍

नृत्योल्लासरतश्शुभार्जनरतो योषिद्रतो रात्रिषु
हास्याकाशरतश्शिवार्चनरतश्शिक्षारतश्चान्वह:
विद्यादानरतो द्विजार्चनरतो द्वेषादिमुक्तस्सदा
पन्तोला ललितो भुवीह शरदो जीवेच्छतं कामये
।।१।।

मित्रप्रेमरतो धनार्जनरतो धन्यार्थिजीव्यंगमी
नानालापकलाकलापनिरतस्संगीतमोदंगमी
कालाकालपरोपकारसुरतस्सौख्यैकमार्गंगमी
पन्तोला ललितो भुवि व्रतरतो जीवेच्छतं कामये
।।२।।

यश्चैव प्रकृतिप्रियो जनिभुवस्स्मर्ता स्मरार्यर्चको
यश्चैवं सुकृतिप्रियश्शिवभुवस्स्मर्ता सुखार्थोsपि वा
ग्रामप्रेमपरोsमरप्रियधराप्राप्तोत्तराखण्डज:
पन्तोला ललितो हिमालयगतो जीवेच्छतं कामये
।।३।।

बिल्वैर्वा करवीरपुष्पनिचयैस्सम्पूजयेच्छंकरं
दूर्वाभिर्गणनाथमाशुफलदं मोदप्रदं मोदकै:
दुर्गां दुर्गतिदु:खनाशकरणीं पाठप्रियां श्रद्धया
पन्तोला सुरभक्तिसक्तिमनसा जीवेच्छतं कामये
।।४।।

शृंगेर्यां वा पिपठिषुनरान् पाठयेद्यश्शुभाश:
भोपालं वा जिगमिषुजनान् प्रापयेत्प्रेरणाश:
शिक्षां वा यो विविदिषुबुधान् बोधयेद्बोधनाश:
पन्तोला ! त्वं पपिपुरपरस्तेज एधस्व जीव
।।५।।

जनित्त्वं जानकीजानिस्सफलत्त्वं नयेन्नृणाम्।
कवेर्वा ललितस्यापि लालित्यं वर्धयेत्प्रभु:।।

पपिपुरं - चन्द्रलोक , एव परश्श्रेष्ठो यस्य स पपिपुरपर:, पन्तोला त्वं पपिपुरपरो भवेस्तथा स्वतेजश्च वर्धस्व , जीव चेत्यर्थ:।

Comments

Popular posts from this blog

संस्कृत सूक्ति,अर्थ सहित, हिमांशु गौड़

यत्रापि कुत्रापि गता भवेयु: हंसा महीमण्डलमण्डनाय हानिस्तु तेषां हि सरोवराणां येषां मरालैस्सह विप्रयोग:।। हंस, जहां कहीं भी धरती की शोभा बढ़ाने गए हों, नुकसान तो उन सरोवरों का ही है, जिनका ऐसे सुंदर राजहंसों से वियोग है।। अर्थात् अच्छे लोग कहीं भी चले जाएं, वहीं जाकर शोभा बढ़ाते हैं, लेकिन हानि तो उनकी होती है , जिन लोगों को छोड़कर वह जाते हैं ।  *छायाम् अन्यस्य कुर्वन्ति* *तिष्ठन्ति स्वयमातपे।* *फलान्यपि परार्थाय* *वृक्षाः सत्पुरुषा इव।।* अर्थात- पेड को देखिये दूसरों के लिये छाँव देकर खुद गरमी में तप रहे हैं। फल भी सारे संसार को दे देते हैं। इन वृक्षों के समान ही सज्जन पुरुष के चरित्र होते हैं।  *ज्यैष्ठत्वं जन्मना नैव* *गुणै: ज्यैष्ठत्वमुच्यते।* *गुणात् गुरुत्वमायाति* *दुग्धं दधि घृतं क्रमात्।।* अर्थात- व्यक्ति जन्म से बडा व महान नहीं होता है। बडप्पन व महानता व्यक्ति के गुणों से निर्धारित होती है,  यह वैसे ही बढती है जैसे दूध से दही व दही से घी श्रेष्ठत्व को धारण करता है। *अर्थार्थी यानि कष्टानि* *सहते कृपणो जनः।* *तान्येव यदि धर्मार्थी* *न  भूयः क्लेशभाजनम्।।*...

Sanskrit Kavita By Dr.Himanshu Gaur

ननकू : हिमांशु गौड: आख्यान

ननकू ! हां यही नाम था उस विद्यार्थी  का जिसकी उम्र इस समय 17 साल थी और वह इस समय बाबा गुरु से प्रौढ़मनोरमा का पाठ पढ़ रहा था । बाबा गुरु जी जिस तरह से उसे पढ़ाते थे वह उसी तरह से कंठस्थ कर के उन्हें सुना देता था । इस तरह से वह उस संपूर्ण विद्या नगरी का होनहार शाब्दिक था बाबागुरुजी का उससे बड़ा प्रेम था । यद्यपि वह बहुत ही चंचल था वह नए-नए कौतुक करता था लेकिन फिर भी अपनी अत्यंत तीव्र बुद्धि के कारण वह व्याकरण के आचार्य काशी में प्रख्यात और अधुना नरवर के व्याकरण  पढ़ाने वाले श्री ज्ञानेंद्र आचार्य का भी अत्यंत प्रिय होने के साथ-साथ पढ़ने वाला शिष्य था । ज्ञानेंद्र आचार्य उसके विषय में सदा यह कहते थे कि ननकू तो बना बनाया ही विद्वान है । इसको तो बस अपने संस्कारों का उदय मात्र करना है । इस तरह से मनुष्य अपने पूर्व पुण्यों के आधार पर इस जन्म में तीक्ष्ण बुद्धि को प्राप्त करता है और उससे ही वह शास्त्रों का वैभव प्राप्त कर सकता है लेकिन यह सब पुण्य पर ही आधारित है । कोई कोई तीव्र बुद्धि का होते हुए भी विद्वान् नहीं बन पाता लेकिन कोई साधारण बुद्धि का होकर भी विद्वत...