Skip to main content

शृङ्गार रस || संस्कृत कविता || हिमांशु गौड़||

 प्रथमराग-पराग-पराजित:

प्रियतमा-नवकेलिकला-जितो

मुकुलतामपनीय रसम्पिबन्

कुसुमताम्प्रतियापयति प्रियाम्


स्मरनिमन्त्रणदाम्प्रियकामिनीं

दिवस-भास-मयेऽपि सुचुम्बितां

रहसि गाढसुलिङ्गितभामिनीं

मदनवह्निसुवर्णवपुश्श्रियम्


विकसतीन्दुनिभा श्रमहा नृणां

कुमुदिनी खिलिता रजनी श्रिता

हृदयताप इवाप्यनया हृतस्

स्मररणाय रणन्त्यथ सागता


मुहि मुहुर्निपतेद्युवचित्तदा

मदनमन्थनसंरभवेपनं

वृणुत, इत्यनयापि विलोकितं

स्वमधुवाग्वपुषा परिवर्धितम्


मधुमयो हि ऋतुस्सरसां तट:

मदनिकाकुचयुग्ममहो घट:

करनयैरपसारिततत्पटस्

तनुत इत्रसुगन्धिमथोत्कटम्


हररिपो! तव बाणनिविद्धहृत्

क्व भजताद्भवभीतिहरं हरं

न स विपश्यति नश्यति तद्वयो

मृतिफणिर्हह दंश्यति तद्वपु:!


नवतरङ्गसमुल्लसिताङ्गवान्

नववधूप्रथमागमरात्रिके

भयविकम्पितगात्रसुचित्-तया

न सहसा परिरम्भत एव स:


रतिसमारभणे किमु सुक्रिया

प्रणयवेदन आदि किमु क्रिया

न न हि वेत्ति युवा युवती च वै

प्रकृतिभिस्सकलं सुकरं भवेत्


स्मरमये जगति क्व विरागता

शिवमये पुनरस्तु न रागता

उभयमप्यथ जीवनपद्धतौ

सुपुरुषार्थतया विनियुज्यताम्


कमलकोमलदेहमयीं च य:

रहसि वाप्य रमेत नदीतटे

पिबति दुग्धमथो महिषीभवं

क्व सुरलोकमिवापरमन्विषेत्


मदनिकारसमज्जितसद्धियां

विविधकामकलानिपुणश्रियां

हयबलैरिव धाविततेजसां

वद न वाञ्छति का युवती रतिम्

****

हिमांशुर्गौड:

०१:५५ मध्याह्ने। 

१०/०५/२०२१

उदयपुरे।

Comments

Popular posts from this blog

संस्कृत सूक्ति,अर्थ सहित, हिमांशु गौड़

यत्रापि कुत्रापि गता भवेयु: हंसा महीमण्डलमण्डनाय हानिस्तु तेषां हि सरोवराणां येषां मरालैस्सह विप्रयोग:।। हंस, जहां कहीं भी धरती की शोभा बढ़ाने गए हों, नुकसान तो उन सरोवरों का ही है, जिनका ऐसे सुंदर राजहंसों से वियोग है।। अर्थात् अच्छे लोग कहीं भी चले जाएं, वहीं जाकर शोभा बढ़ाते हैं, लेकिन हानि तो उनकी होती है , जिन लोगों को छोड़कर वह जाते हैं ।  *छायाम् अन्यस्य कुर्वन्ति* *तिष्ठन्ति स्वयमातपे।* *फलान्यपि परार्थाय* *वृक्षाः सत्पुरुषा इव।।* अर्थात- पेड को देखिये दूसरों के लिये छाँव देकर खुद गरमी में तप रहे हैं। फल भी सारे संसार को दे देते हैं। इन वृक्षों के समान ही सज्जन पुरुष के चरित्र होते हैं।  *ज्यैष्ठत्वं जन्मना नैव* *गुणै: ज्यैष्ठत्वमुच्यते।* *गुणात् गुरुत्वमायाति* *दुग्धं दधि घृतं क्रमात्।।* अर्थात- व्यक्ति जन्म से बडा व महान नहीं होता है। बडप्पन व महानता व्यक्ति के गुणों से निर्धारित होती है,  यह वैसे ही बढती है जैसे दूध से दही व दही से घी श्रेष्ठत्व को धारण करता है। *अर्थार्थी यानि कष्टानि* *सहते कृपणो जनः।* *तान्येव यदि धर्मार्थी* *न  भूयः क्लेशभाजनम्।।*...

Sanskrit Kavita By Dr.Himanshu Gaur

ननकू : हिमांशु गौड: आख्यान

ननकू ! हां यही नाम था उस विद्यार्थी  का जिसकी उम्र इस समय 17 साल थी और वह इस समय बाबा गुरु से प्रौढ़मनोरमा का पाठ पढ़ रहा था । बाबा गुरु जी जिस तरह से उसे पढ़ाते थे वह उसी तरह से कंठस्थ कर के उन्हें सुना देता था । इस तरह से वह उस संपूर्ण विद्या नगरी का होनहार शाब्दिक था बाबागुरुजी का उससे बड़ा प्रेम था । यद्यपि वह बहुत ही चंचल था वह नए-नए कौतुक करता था लेकिन फिर भी अपनी अत्यंत तीव्र बुद्धि के कारण वह व्याकरण के आचार्य काशी में प्रख्यात और अधुना नरवर के व्याकरण  पढ़ाने वाले श्री ज्ञानेंद्र आचार्य का भी अत्यंत प्रिय होने के साथ-साथ पढ़ने वाला शिष्य था । ज्ञानेंद्र आचार्य उसके विषय में सदा यह कहते थे कि ननकू तो बना बनाया ही विद्वान है । इसको तो बस अपने संस्कारों का उदय मात्र करना है । इस तरह से मनुष्य अपने पूर्व पुण्यों के आधार पर इस जन्म में तीक्ष्ण बुद्धि को प्राप्त करता है और उससे ही वह शास्त्रों का वैभव प्राप्त कर सकता है लेकिन यह सब पुण्य पर ही आधारित है । कोई कोई तीव्र बुद्धि का होते हुए भी विद्वान् नहीं बन पाता लेकिन कोई साधारण बुद्धि का होकर भी विद्वत...