Skip to main content

|| बिहारघट्टं नहि सन्त्यजामि || संस्कृत कविता हिमांशु गौड़

 || बिहारघट्टं नहि सन्त्यजामि ||

********
यत्र स्मृतिर्वेदविदां गुरूणां
श्रीविष्ण्वाश्रमाणां च तपांसि यत्र
सहस्रविद्वद्बटुकैर्वृतं यद्
बिहारघट्टं नहि सन्त्यजामि||१||

यजुष्प्रियाभ्यासरतोदराग्निर्
जाज्वल्यते पाठगतश्रमाच्च
ततस्स खादेच्छतशष्कुलीर्वै
यत्र, त्यजामो न बिहारघट्टम्||२||

यत्रैकतो नारवरी विभाति
श्रीकार्णवासी नगरी प्रतीच्यां
शब्दप्रियाणां श्रुतिसंहितानां
बिहारघट्टं नहि सन्त्यजामि||३||

श्रीश्यामबाबागुरुदर्शनानि
श्रीमत्प्रबोधाश्रमदेशनानि
गाङ्गानि वारीण्यपि संल्लभेरन्
यत्र त्यजामो न बिहारघट्टम्||४||

यत: प्रयामो ह्यपि रामघट्टं
यतो नमामोऽप्यथ वृद्धिकेशीं
भूतेश्वरं चैव यतो व्रजामो
बिहारघट्टं नहि सन्त्यजाम:||५||

यत्रास्ति मेऽवस्थिविनीतवर्यो
गुरुर्वशिष्ठोस्ति दिवाकरश्च
भातीह भङ्गस्य वनस्पतिश्री:
शिवार्पणाय स्वमुखार्पणाय||६||

घण्टास्वनो यत्र च भोजनाय
स्वरोऽत्र गुञ्जेद्द्विज! हर्षणाय
पठेम गङ्गालहरीं प्रभाते 
श्रयेम तस्माच्च बिहारघट्टम्||७||
******
हिमांशुर्गौड:
०८:२५ रात्रौ
२८/०२/२०२३

Comments

Popular posts from this blog

संस्कृत सूक्ति,अर्थ सहित, हिमांशु गौड़

यत्रापि कुत्रापि गता भवेयु: हंसा महीमण्डलमण्डनाय हानिस्तु तेषां हि सरोवराणां येषां मरालैस्सह विप्रयोग:।। हंस, जहां कहीं भी धरती की शोभा बढ़ाने गए हों, नुकसान तो उन सरोवरों का ही है, जिनका ऐसे सुंदर राजहंसों से वियोग है।। अर्थात् अच्छे लोग कहीं भी चले जाएं, वहीं जाकर शोभा बढ़ाते हैं, लेकिन हानि तो उनकी होती है , जिन लोगों को छोड़कर वह जाते हैं ।  *छायाम् अन्यस्य कुर्वन्ति* *तिष्ठन्ति स्वयमातपे।* *फलान्यपि परार्थाय* *वृक्षाः सत्पुरुषा इव।।* अर्थात- पेड को देखिये दूसरों के लिये छाँव देकर खुद गरमी में तप रहे हैं। फल भी सारे संसार को दे देते हैं। इन वृक्षों के समान ही सज्जन पुरुष के चरित्र होते हैं।  *ज्यैष्ठत्वं जन्मना नैव* *गुणै: ज्यैष्ठत्वमुच्यते।* *गुणात् गुरुत्वमायाति* *दुग्धं दधि घृतं क्रमात्।।* अर्थात- व्यक्ति जन्म से बडा व महान नहीं होता है। बडप्पन व महानता व्यक्ति के गुणों से निर्धारित होती है,  यह वैसे ही बढती है जैसे दूध से दही व दही से घी श्रेष्ठत्व को धारण करता है। *अर्थार्थी यानि कष्टानि* *सहते कृपणो जनः।* *तान्येव यदि धर्मार्थी* *न  भूयः क्लेशभाजनम्।।*...

Sanskrit Kavita By Dr.Himanshu Gaur

ननकू : हिमांशु गौड: आख्यान

ननकू ! हां यही नाम था उस विद्यार्थी  का जिसकी उम्र इस समय 17 साल थी और वह इस समय बाबा गुरु से प्रौढ़मनोरमा का पाठ पढ़ रहा था । बाबा गुरु जी जिस तरह से उसे पढ़ाते थे वह उसी तरह से कंठस्थ कर के उन्हें सुना देता था । इस तरह से वह उस संपूर्ण विद्या नगरी का होनहार शाब्दिक था बाबागुरुजी का उससे बड़ा प्रेम था । यद्यपि वह बहुत ही चंचल था वह नए-नए कौतुक करता था लेकिन फिर भी अपनी अत्यंत तीव्र बुद्धि के कारण वह व्याकरण के आचार्य काशी में प्रख्यात और अधुना नरवर के व्याकरण  पढ़ाने वाले श्री ज्ञानेंद्र आचार्य का भी अत्यंत प्रिय होने के साथ-साथ पढ़ने वाला शिष्य था । ज्ञानेंद्र आचार्य उसके विषय में सदा यह कहते थे कि ननकू तो बना बनाया ही विद्वान है । इसको तो बस अपने संस्कारों का उदय मात्र करना है । इस तरह से मनुष्य अपने पूर्व पुण्यों के आधार पर इस जन्म में तीक्ष्ण बुद्धि को प्राप्त करता है और उससे ही वह शास्त्रों का वैभव प्राप्त कर सकता है लेकिन यह सब पुण्य पर ही आधारित है । कोई कोई तीव्र बुद्धि का होते हुए भी विद्वान् नहीं बन पाता लेकिन कोई साधारण बुद्धि का होकर भी विद्वत...